دانلود نسخه اولیه راینو ۹ (Rhino 9 WIP)

پس از انتشار هر نسخه جدید راینو معمولا تا مدتی تیم سازنده، مشغول برطرف کردن باگ‌ها و انتشار بروزرسانی‌های جدید برای آن نسخه در قالب Service Release هستند. اما پس از مدتی که نسخه تازه منتشر شده به میزانی از پایداری برسد فرآیند توسعه نسخه بعدی آغاز می‌شود. اکنون نیز در زمان نوشتن این نوشته (بهمن ۱۴۰۴ خورشیدی) گرچه بروزرسانی‌های جدید برای نسخه ۸ همچنان منتشر می‌شود (دانلود آخرین بروزرسانی راینو ۸) اما به نظر می‌رسد که تمرکز اصلی تیم مک‌نیل بر توسعه و آماده‌سازی نسخه جدید یعنی راینو ۹ است. هر نسخه WIP تنها ۴۵ روز کار می‌کند و پس از آن مجبور خواهید بود نسخه جدید را نصب کنید.

گرچه با بررسی فواصل زمانی بین تاریخ انتشار نسخه‌های قبلی راینو الگوی مشخصی را نمی‌توان یافت، اما برآورد تیم rhino5.ir این است که در نیمه نخست سال خورشیدی جدید، نسخه نهایی راینو ۹ منتشر می‌شود. تا زمان انتشار نسخه نهایی، همواره می‌توانید آخرین بروزرسانی راینو ۹ WIP را از انتهای همین پست دانلود کنید. در حال حاضر آخرین نسخه موجود نسخه ۹.۰.۲۶۰۳۴.۱۲۳۰۵ است که در تاریخ ۲۰۲۶-۰۲-۰۳ (۱۴ بهمن ۱۴۰۴) منتشر شده است.

همان طور که در نوشته‌های پیشین اشاره شده، مراحل توسعه نسخه جدید راینو به این صورت است که ابتدا نسخه اولیه‌ای در اختیار کاربران قرار می‌گیرد، که فقط برای آزمایش و دریافت بازخورد از سوی کاربران است و استفاده از آن برای پروژه‌های حساس کاری پیشنهاد نمی‌شود. این نسخه که نسخه آلفا یا نسخه در حال آماده‌سازی (Working In Progress) نامیده می‌شود، به طور مرتب بروز رسانی می‌شود و در اختیار کاربران نسخه‌های قبلی قرار داده می‌شود. (در حال حاضر نسخه ۹ WIP به صورت رایگان برای کاربران راینو ۸ قابل استفاده است و نیاز به لایسنس جداگانه‌ای ندارد). در نظر داشته باشید که نسخه‌های آلفا معمولا باگ‌های زیادی دارند و ممکن است برای استفاده روزمره و استفاده در پروژه‌های دقیق کاری مشکل‌ساز شوند. اما اگر می‌خواهید در جریان تغییرات و بهبودهای نسخه جدید قرار بگیرید و برای مهاجرت به نسخه جدید آماده شوید، حتما امتحان کردن این نسخه‌ها را به شما پیشنهاد می‌کنم. بعد از تکمیل تدریجی نسخه آلفا، توسعه نرم‌افزار وارد فاز بتا (Beta) می‌شود. در نسخه بتا معمولا امکانات و ویژگی‌های اصلی نسخه جدید، مشخص و تا حدی تثبیت شده است، اما هنوز باگها و ایراداتی وجود دارد. نسخه بتا آنقدر بروزرسانی می‌شود تا دیگر تقریبا باگ قابل توجهی از سوی کاربران گزارش نشود. در این مرحله نسخه جدید منتشر می‌شود. پس از مدتی نسخه بعدی وارد فاز آماده‌سازی می‌شود و این چرخه ادامه پیدا می‌کند.

در زمان نگارش این نوشته حدود دو سال از انتشار اولین نسخه راینو ۹ WIP در اوایل سال ۲۰۲۴ می‌گذرد و در این مدت شاهد تغییرات زیادی بوده‌ایم. برخی از ویژگی‌ها و امکانات اضافه شدند و به دلایل مختلف حذف شدند؛ یا شاید به نسخه‌های بعدی موکول شدند. (مانند ابزار Flair برای رندرهای کارتونی و غیرواقع‌گرایانه) برخی ویژگی‌های قبلی ارتقا پیدا کردند و حتی بطور کامل بازنویسی شدند (مانند ابزار Patch که در نسخه‌های پیش هم وجود داشت اما در نسخه جدید کاملا تغییر کرده است) و همین‌طور ابزارهای جدیدی هم اضافه شدند که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد. (مانند دستورهای Elmo، SubDMatch و Markup)

تغییرات و بهبودهای رابط کاربری (UI)

اولین تغییری که در رابط کاربری راینو ۹ به چشم میخورد بازطراحی آیکن‌هاست. آیکن‌ها که از نسخه ۸ به صورت وکتور درآمده‌اند در نسخه ۹ رنگ‌های درخشان‌تر و زنده‌تری دارند و جزییات اضافه از آنها حذف شده است. برای نمونه در آیکن‌های مربوط به سطوح دیگر ایزوکروها در آیکن دیده نمی‌شوند. همچنین نسبت به نسخه‌های قبلی یکدست‌تر و همچنین گویاتر شده‌اند تا کاربران به راحتی بتوانند بین شکل آیکن و عملکرد دستور رابطه معنی‌داری پیدا کنند. رنگ‌های جدید آیکن‌ها علاوه بر زیبایی بصری عملکرد دستورات و نوع آبجکت‌های مرتبط با آنها را نیز مشخص می‌کنند.

• بنفش: مش
• آبی: سطوح نربز
• فیروزه‌ای: سابدی
• سبز: ترنسفورم، ویرایش
• نارنجی: رندر
• زرد: انتخاب، فایل

همچنین بر خلاف نسخه‌های قبلی که رابط کاربری و آیکنهای راینو و گرسهاپر بسیار متفاوت است، آیکنها در راینو ۹ به گونه‌ای طراحی شده که با آیکنهای گرسهاپر ۲ نیز هماهنگی دیداری بیشتری داشته باشد. به ویژه زمانی که در گرسهاپر۲ گزینه Styling را روی Rhinoceros تنظیم کنید.

لازم به یادآوری‌ست که گرسهاپر ۲ در حال حاضر در فاز بتا قرار دارد و بصورت پیش‌فرض روی راینو ۹ نصب نیست. با روش توضیح داده شده در این ویدیوی یوتیوب می‌توانید گرسهاپر۲ را روی راینو ۸ و راینو ۹ نصب کنید.

تغییرات ریز و درشت دیگری نیز در رابط کاربری راینو ۹ به چشم می‌خورد، برای نمونه حالتهای جدیدی برای خط فرمان در نظر گرفته شده است که اگر حالت Sidebar را انتخاب کنید، کادر ورود دستور جدید به نوارابزار کناری () منتقل می‌شود و پس از اجرای دستور نیز گزینه‌های دستور در همین قسمت نمایش داده می‌شود.

دستور SubDMatch

از آنجایی که راینو رفته رفته از یک ابزار مدلسازی نربز، تبدیل به یک ابزار مدلسازی هیبرید (با پشتیبانی از نربز، مش و سابدی) شده است در مواردی که لازم است یک آبجکت سابدی را با یک آبجکت نربز منطبق کنید می‌توانید از ابزار SubDMatch در راینو ۹ استفاده کنید. با این ابزار می‌توانید لبه‌های یک آبجکت سابدی را با یک منحنی نربز یا با لبه یک سرفیس یا یک سابدی دیگر منطبق کنید. در صورتی که لبه‌ها را با لبه یک آبجکت دیگر منطبق کنید می‌توانید نوع امتداد را نیز انتخاب کنید و برای نمونه سابدی را به آبجکت دیگر مماس کنید.

بازنویسی دستور Rebuild یا Elmo

یکی ار دستورهایی که در راینو۹ بازنویسی شده است دستور Rebuild است (که در نسخه‌های اولیه با نام Elmo معرفی شده بود) در نسخه جدید الگوریتم Rebuild به گونه‌ای بهینه‌سازی شده است که با توجه به درجه و تعداد نقاط تعیین شده، بهترین موقعیت ممکن برای کنترل‌پوینت‌ها انتخاب شود تا منحنی خروجی کمترین اختلاف را با منحنی اصلی داشته باشد.

همچنین قابلیت تعیین میزان نرمی (Smoothing) و یکنواختی (Uniformity) نیز به ابزار Rebuild اضافه شده است. در صورتی که گزینه Smoothing روی مقدار صفر تنظیم شده باشد دستور تا حد ممکن شکل منحنی را ثابت و بدون تغییر نگه می‌دارد، اما با افزایش این مقدار شکل منحنی نرم‌تر می‌شود. همچنین مقدار Uniformity هرچقدر عدد بزرگتری باشد کنترل‌پوینت‌ها با فواصل یکنواخت‌تری در طول منحنی توزیع می‌شوند.

در نسخه‌های قبلی با اجرای دستور Rebuild روی یک منحنی تمام شکستگی‌ها (Kink) بدون اینکه کنترلی روی آن داشته باشید نرم می‌شدند، اما در نسخه جدید با گزینه KinkSplit می‌توانید تعیین کنید که پس از بازسازی منحنی، امتداد هندسی منحنی در محل شکستگی‌ها چگونه تغییر کند.

بازنویسی دستور Patch

دستور دیگری که در نسخه‌های پیشین راینو نیز وجود داشته است ولی در نسخه ۹ دوباره نوشته شده است، دستور Patch است. Patch از منحنی‌ها، لبه‌ی سطوح و نقاط به عنوان ورودی استفاده می‌کند و در صورت استفاده از لبه‌ی سطوح امکان تعیین امتداد سطح حاصل از دستور Patch نسبت به لبه سطح انتخاب شده نیز وجود دارد. این قابلیت به نوعی دستور Patch را قابل مقایسه با پلاگین xNURBS می‌کند.

پیش‌تر در ویدیویی در کانال یوتیوب Rhino with Moh این ابزار را بررسی کرده‌ام که در ادامه می‌توانید ببینید. (در صورتی که از ایران در حال خواندن این مطلب هستید برای مشاهده ویدیو لازم است از وی‌پی‌ان استفاده کنید.)

نشانه‌گذاری تلرانس هندسی (GD&T)

طبیعی است که اندازه قطعات پس از تولید کاملا منطبق بر مدل‌های طراحی شده در نقشه ها نیستند. مولفه‌های متعددی در فرآیند تولید دخالت دارند که باعث ایجاد خطا در قطعات تولید شده می‌شوند. هرچند می‌توان با افزایش دقت تولید میزان خطا را کاهش داد، اما تحت هیچ شرایطی به صفر نمی رسد. بنابرین برای کنترل این تغییرات در محدوده مجاز از یک زبان استاندارد به نام GD&T در نقشه‌های صنعتی استفاده می‌شود. ابعادگذاری و تلرانس‌گذاری هندسی (GD&T) سیستمی است که با استفاده از نمادها در نقشه‌های مهندسی، تغییرات قابل‌قبول در هندسه قطعه را تعریف می‌کند. این روش تضمین می‌کند که قطعه تولیدی، در صورت رعایت مشخصات تعیین‌شده، همان عملکرد مورد نظر طراحی را ارائه دهد. GD&T شامل چهار دسته‌بندی اصلی از انواع تلرانس است: فرم (Form)، جهت (Orientation)، موقعیت (Position)، پروفایل (Profile) و لنگی (Run-out)

با استفاده از دستور GeometricTolerance می‌توانید نمادگذاری‌های این سیستم را به نقشه‌های خود اضافه کنید.

ایزوله کردن آبجکتها در یک نمای خاص

در راینو ابزارهای زیادی برای مدیریت نمایش آبجکت‌ها وجود دارد و با روش‌های مختلف از جمله دستوراتی مانند Hide و Isolate می‌توان تعیین کرد که چه آبجکتهایی دیده شوند و چه آبجکتهایی پنهان باشند. اما تمام این ابزارها به صورت همزمان روی همه نماها اعمال می‌شوند. به این معنی که هر آبجکتی که پنهان شود در تمام نماها پنهان می‌شود و برعکس. اما در راینو ۹ با دستور IsolateToViewports می‌توانید آبجکت انتخاب شده را در نمای انتخاب شده ببینید و در سایر نماها پنهان کنید.

در تصویر بالا Pictureها در نماهای بالا و روبرو ایزوله شده‌اند و در نمای پرسپکتیو دیده نمی‌شوند.

ابزار Markup برای نشانه گذاری و افزودن یادداشت

در فرایند طراحی برای انتقال توضیحات در مورد طرح به سایر اعضای تیم طراحی یا کارفرما گاهی لازم است در نمای مشخصی از مدل سه بعدی خود عکس بگیرید و بعد در یک نرم‌افزار دیگر توضیحات نوشتاری و گرافیکی دلخواه را به آن اضافه کنید. در نسخه جدید راینو برای اینکار دیگر نیاز به استفاده از یک نرم‌افزار دیگر نیست. با اجرای دستور Markup نما به صورت یک تصویر ثابت در می‌آید و می‌توانید با ابزارهای این دستور، روی تصویر نشانه و یادداشت اضافه کنید. این نشانه‌ها و یادداشت‌ها در فایل راینو ذخیره شده و بعدا نیز قابل ویرایش هستند. همچنین می‌توان آنها را بصورت تصویر نیز ذخیره کرد.

امکان undo و redo در انتخاب‌ها

در برخی نرم‌افزارها مانند Photoshop و Blender انتخاب کردن هم در تاریخچه بازگشت (Undo) و پیش‌رفت (Redo) ثبت شده و با فشردن کلیدهای میان‌بر Ctrl+Z که تقریبا در تمام نرم‌افزارها برای Undo استفاده می‌شود، انتخاب‌ها نیز به حالت قبل برمی‌گردند. در راینو اما با بازگشت دستورات انتخاب‌ها تغییری نمی‌کنند. گرچه شخصا این حالت را ترجیح می‌دهم، اما گاهی لازم می‌شود که بتوانید انتخاب‌ها را نیز به حالت قبل بازگردانید تا نیاز نباشد دوباره آبجکت‌های مورد نظر را به صورت دستی انتخاب کنید. مخصوصا زمانی که با تعداد زیادی آبجکت سروکار دارید یا با آبجکت‌های سابدی سروکار دارید که مجبورید تعداد مشخصی از فیس‌ها یا لبه‌ها را انتخاب کرده و روی آنها کاری انجام دهید.

با در نظر گرفتن این موضوع در نسخه جدید راینو ابزارهای جداگانه‌ای برای Undo و Redo در مورد انتخاب‌ها اضافه شده است. با دستورهای UndoSelection و RedoSelection به ترتیب می‌توانید در انتخاب‌های به عقب و جلو بروید، یا به عبارتی انتخاب‌ها را Undo و Redo کنید و با دستور ClearUndoSelection می‌توانید حافظه Undo و Redo مربوط به انتخاب‌ها را پاکسازی کنید.

در ویدیوی کوتاه زیر کاربرد این ابزارها را در عمل در مدلسازی سابدی می‌توانید ببینید.

امکان کپی و چسباندن در نقطه مشخص

توضیحات این قسمت به زودی اضافه خواهد شد.

افرون بر موارد گفته شده در بالا، تغییرات و بهبودهای بسیار دیگری نیز در نسخه جدید ایجاد شده است که برای مشاهده آنها می‌توانید به تالار گفتگوی رسمی مک‌نیل، تاپیک Serengeti و یا لیست دستورات جدید در راهنمای آنلاین راینو ۹ مراجعه کنید. همچنین پرسش‌ها و تجربیات خود را در مورد این نسخه جدید می‌توانید در گروه تلگرام پرسش و پاسخ راینو مطرح کنید.

سخت‌افزار و نرم‌افزار مورد نیاز راینو ۹ wip

• راینو ۸: پیش از نصب راینو ۹ wip لازم است آخرین نسخه راینو ۸ را روی کامپیوتر خود نصب کرده باشید (یا بصورت traial و یا بصورت کرک شده) دانلود آخرین بروزرسانی راینو ۸
• ویندوز ۱۰ یا ۱۱
• پردازنده Intel یا AMD 64 بیتی (ARM پشتیبانی نمی‌شود)
• حداقل ۸ گیگابایت حافظه رم توصیه می‌شود.
• ۵ گیگابایت فضای هارددیسک
• کارت گرافیک سازگار با OpenGL 4.1 توصیه می‌شود.
• حداقل ۴ گیگابایت حافظه کارت گرافیک توصیه می‌شود.
• در کامپیوترهای اپل با سخت‌افزار Intel بر روی ویندوز نصب شده با Boot Camp قابل نصب است.

در صورتی که پیش‌نیازهای بالا را دارید تنها کافی است، آخرین بروزرسانی راینو ۹ wip را از لینک زیر دانلود کرده و نصب کنید. با توجه به اینکه این نسخه برای کاربرانی که لایسنس راینو ۸ دارند بصورت رایگان ارائه می‌شود، بنابرین در صورتی که شما راینو ۸ با لایسنس ۹۰ روزه آزمایشی و یا کرک شده دارید نیاز به لاینسن برای راینو ۹ wip ندارید و پس از نصب می‌توانید آن را باز کنید و به راحتی استفاده کنید.

اگر شما هم تجربه‌ای در مورد راینو ۹ wip دارید که مایلید آن را با سایر کاربران و دوستداران این نرم‌افزار به اشتراک بگذارید، یا اگر سوال و ابهامی در مورد این نسخه جدید دارید، هم می‌توانید در بخش دیدگاهها نظر خود را با ما در میان بگذارید و هم به گروه تلگرام راینو بپیوندید و در آنجا نظر یا پرسش خود را مطرح کنید.